Τι συμβαίνει, στ’ αλήθεια, στην Κοζάνη;

Το τελευταίο διάστημα μονοπωλούν το ενδιαφέρον τα δημοσιεύματα που μεταφέρουν τις κιδυνολογικές ανακοινώσεις της ΔΕΗ, για πιθανές διακοπές της παροχής του ηλεκτρικού ρεύματος, με αφορμή τις κινητοποιήσεις κατοίκων της περιοχής της Κοζάνης, με πρωτοβουλία του “Συλλόγου για την καταπολέμηση της ανεργίας και την ανάπτυξη της περιοχής Αγίου Δημητρίου και Ρυακίου Κοζάνης”, οι οποίοι κατά τις τελευταίες 18 ημέρες έχουν καταλάβει τους ταινιοδρόμους μεταφοράς λιγνίτη και τέφρας, δημιουργώντας σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία του ατμοηλεκτρικού σταθμού Αγίου Δημητρίου.

Υπερπροβάλλεται, επίσης, η εκφοβιστική και εκβιαστική στάση της ΔΕΗ, η οποία προχώρησε στην κατάθεση αγωγής κατά του συλλόγου και των εκπροσώπων του, ζητώντας αποζημίωση εκατομμυρίων ευρώ.

Ελάχιστα, όμως, έχουν προβληθεί οι αιτίες που οδήγησαν σε αυτήν την κατάσταση, τα πραγματικά προβλήματα που ξεσηκώνουν τους κατοίκους της περιοχής. Αντιγράφουμε από πρόσφατο δελτίο τύπου του συλλόγου:

 

“Από τις πρώτες κιόλας ημέρες ήρθε η εισαγγελική παρέμβαση, έπειτα ακολούθησε εξώδικο της Δ.Ε.Η. Α.Ε. για να επανέλθει ο εισαγγελέας με νέες συστάσεις. Σειρά είχαν, ο Γενικός Αστυνομικός Διευθυντής Δ. Μακεδονίας μαζί με τον Διοικητή Ν. Κοζάνης λέγοντας μας πως αγγίζουμε τα όρια της παραβατικότητας και ότι ίσως αναγκαστούν κατόπιν εντολής να παρέμβουν.

Δεν είπαν όμως ποιανού εντολή; Του Υπουργού; Που εδώ και εννέα μήνες μας αγνοεί συστηματικά;
Του κράτους που επί δεκαετίες αδιαφορεί; Της Διοίκησης της Δ.Ε.Η. Α.Ε. που μας κοροϊδεύει; Που ο δικηγόρος τους δεν έχει σταματήσει να μας ενοχλεί από την πρώτη στιγμή;

Μετά από όλα αυτά έρχεται να προστεθεί και η στοχευόμενη αδιαφορία των Μ.Μ.Ε. και ενώ όλοι κάνουν λόγο για θέμα εθνικής ενεργειακής ασφάλειας κανένας ψίθυρος από κανάλι ή εφημερίδα πανελλαδικής εμβέλειας, να περάσουμε στην αφάνεια χωρίς αποτέλεσμα, χωρίς λύση.

 

ΑΠΑΙΤΟΥΜΕ:
1)Απόλυτος σεβασμός στο περιβάλλον με μέτρα που θα λάβει η Δ.Ε.Η. Α.Ε. και οφείλει σε μια ευνοούμενη κοινωνία χωρίς καμιά έκπτωση άμεσα ουσιαστικά και σε συνεχή βάση.

2)Ουσιαστικές προσλήψεις ανέργων για την καταπολέμηση της ανεργίας που η ίδια η ΔΕΗ Α.Ε. προκάλεσε.
3) Να σταματήσουν οι διώξεις κατά των αγωνιστών κατοίκων από την δικαιοσύνη.

Το μόνο που έχουμε να χάσουμε είναι ότι μας έχει απομείνει δηλαδή ΤΙΠΟΤΑ αφού μας τα πήρε η Δ.Ε.Η. Α.Ε.

Ο Αγώνας συνεχίζεται

Μπλόκο Αγίου Δημητρίου”

 

Ίσως να ακούγεται αντιφατικό, το να απαιτεί κανείς σεβασμό στο περιβάλλον και, ταυτόχρονα, να ζητά απασχόληση στις ενεργειακές μονάδες, που συνεπάγονται, σχεδόν αναγκαστικά, υποβάθμιση του περιβάλλοντος. Στην ουσία, όμως, αντικατοπτρίζει μια αδιαμφισβήτητη αλήθεια:

·          Ότι οι λιγνιτικές μονάδες, όπως και οι σχεδιαζόμενες λιθανθρακικές, οδηγούν σε πλήρη υποβάθμιση του περιβάλλοντος και σε ουσιαστικά προβλήματα επιβίωσης.

·          Ότι οι γενικότερες κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις τους έχουν καταστήσει ανέφικτη οποιαδήποτε άλλη οικονομική δραστηριότητα και έχουν κάνει μονόδρομο την απασχόληση στις ίδιες τις εγκαταστάσεις που προκαλούν το πρόβλημα, οδηγώντας σε ένα φαύλο κύκλο, και

·          Ότι η διαχείριση της όλης δραστηριότητας από ένα δημόσιο φορέα, όπως η ΔΕΗ, δεν διαφοροποιεί, ούτε εξαγνίζει την κατάσταση. Είτε είναι ιδιοκτησία της ΔΕΗ, είτε είναι ιδιοκτησία ιδιωτικών επιχειρηματικών ομίλων, τέτοιου είδους εγκαταστάσεις είναι το ίδιο βλαπτικές για το περιβάλλον, φυσικό και ανθρωπογενές.

 

Μήπως ήρθε η ώρα για μια συνάντηση των πολιτών που πλήττονται από το λιγνίτη και το λιθάνθρακα;

 

Αν είναι σωστές αυτές οι διαπιστώσεις, τότε ανοίγεται ένας δρόμος ουσιαστικής συνάντησης των πολιτών που αντιστέκονται στην εγκατάσταση νέων λιθανθρακικών μονάδων και εκείνων που υφίστανται, εδώ και πολλά χρόνια, τις συνέπειες της λειτουργίας των λιγνιτικών μονάδων. Γνωρίζοντας, φυσικά, ότι οι λύσεις σε κάθε περίπτωση θα διαφοροποιούνται, λόγω της ιδιομορφίας και της υφιστάμενης κατάστασης στις περιοχές των λιγνιτικών εκμεταλλεύσεων. Σίγουρα, πάντως, με την αναζήτηση ενός εναλλακτικού ενεργειακού μοντέλου και μιας άλλης προοπτικής ανάπτυξης των περιοχών αυτών. Μια γεύση για το ποια μπορεί να είναι αυτή η προοπτική μας δίνει η τοποθέτηση του δικτύου των οικολογικών οργανώσεων της Δυτικής Μακεδονίας, κατά τη διάρκεια της προηγούμενης κινητοποίησης των κατοίκων της ίδιας περιοχής, το Δεκέμβρη του 2007:

 

“To νεοσύστατο OIKO-δίκτυο των οικολογικών και περιβαλλοντικών οργανώσεων Δυτικής Μακεδονίας, που συνεδρίασε πρόσφατα στο Βελβεντό, εκφράζει τη συμπαράσταση του στους κατοίκους των οικισμών Αγίου Δημητρίου και Ρυακίου του νομού Κοζάνης, οι οποίοι διώκονται δικαστικά για τις δυναμικές κινητοποιήσεις τους εναντίον της ΔΕΗ.

Υπενθυμίζουμε ότι οι κινητοποιήσεις αυτές αφορούν τα αιτήματα για ένα καλύτερο περιβάλλον, μετεγκαταστάσεις οικισμών και για προσλήψεις των ανέργων των πληττόμενων χωριών στη ΔΕΗ. Εκδηλώθηκαν μαζικά τα προηγούμενα χρόνια και συχνά κλιμακώθηκαν με δυναμικές ενέργειες, καταλήψεις ταινιόδρομων, κλπ, στις οποίες συμμετείχαν Σύλλογοι και φορείς των χωριών Αγίου Δημητρίου, Ρυακίου, Ακρινής, Ποντοκώμης, Μαυροδεντρίου, κλπ.

Η Κυβέρνηση αντιμετώπισε τα αιτήματα αυτά με κυλιόμενες υποσχέσεις και παρελκυστική τακτική για να καταφύγει τελικά στα ΜΑΤ και στις συλλήψεις.

Το OIKO-δίκτυο Δυτικής Μακεδονίας πιστεύει ότι σε αυτό τον αγώνα προτεραιότητα έχει το περιβάλλον και η πρόταξη ενός νέου ενεργειακού μοντέλου, που θα βασίζεται στις Ήπιες Μορφές Ενέργειας και στο σταδιακό περιορισμό του λιγνίτη. Σε καμιά περίπτωση δεν μπορεί να χρησιμοποιείται η ανεργία ως μπαμπούλας για να εγκατασταθούν νέες μονάδες στην περιοχή.

Εκτός των θέσεων, που οφείλει να καλύψει η ΔΕΗ από ανέργους των πληττόμενων περιοχών, υπάρχουν κι άλλες λύσεις για την απασχόληση και τη δημιουργία επενδύσεων, οι οποίες μπορούν να χρηματοδοτηθούν από το κράτος. Είναι υποχρέωση της Πολιτείας να στηρίξει με τη συνδρομή της ΔΕΗ την «πράσινη ανάπτυξη» σε μια περιοχή, η οποία στο βωμό της παραγωγής ενέργειας θυσίασε τα νερά και τα εδάφη της. Μια από τις προτεινόμενες λύσεις είναι η παραγωγή «πράσινου ενεργειακού εξοπλισμού» (για ανεμογεννήτριες-φωτοβολταϊκά) από την ίδια την Επιχείρηση (ΔΕΗ – Ανανεώσιμες) ή από ιδιωτικές βιοτεχνίες, στις οποίες θα δοθούν πρόσθετα κίνητρα για να εγκατασταθούν στο Ν. Κοζάνης.

Για την αποτελεσματική στήριξη μιας εναλλακτικής ανάπτυξης των περιοχών, που φιλοξενούν ορυχεία και λιγνιτικές μονάδες, προτείνουμε ως χρηματοδοτικό εργαλείο ένα ΕΙΔΙΚΟ ΤΕΛΟΣ ΜΕΙΩΣΗΣ ΛΙΓΝΙΤΙΚΗΣ ΙΣΧΥΟΣ, το οποίο πρέπει να διεκδικηθεί και να θεσμοθετηθεί άμεσα.

Στις εκατοντάδες νέες θέσεις εργασίας, που θα προκύψουν, έχουν προτεραιότητα οι άνεργοι των πληττόμενων χωριών, για τους οποίους πρέπει να καθιερωθεί ειδικό σύστημα μοριοδότησης.

Το OIKO-Δίκτυο Δυτικής Μακεδονίας δηλώνει ότι θα είναι στο πλευρό όλων των αγωνιζόμενων συλλόγων και πολιτών, οι οποίοι διεκδικούν το δικαίωμα για καθαρό περιβάλλον, ποιότητα ζωής και αξιοπρεπή εργασία.”   

 

 

Ο νέος ενεργειακός σχεδιασμός και τα ερωτήματα που γεννά

Βρισκόμαστε, ήδη, στον Ιούνιο του 2008 και ο μακροχρόνιος ενεργειακός σχεδιασμός 2008 – 2020, όχι μόνο δεν έχει αποφασιστεί, αλλά δεν έχει δοθεί καν στη δημοσιότητα το σχέδιό του για συζήτηση. Όπως είναι γνωστό, το αρχικό σχέδιο δόθηκε στη δημοσιότητα τον Αύγουστο του 2007. Λόγω των αντιδράσεων που συνάντησε η πρόβλεψή του για εξακολούθηση της κυριαρχίας στο ενεργειακό μείγμα των πιο ρυπογόνων καυσίμων (και, ιδιαίτερα, η εισαγωγή του λιθάνθρακα) αποφασίστηκε η απόσυρσή του και η επεξεργασία ενός νέου σχεδίου. Την περασμένη Τετάρτη 28/5, ο υπουργός ανάπτυξης δήλωσε ότι έχει λάβει την τελική πρόταση του συμβουλίου εθνικής ενεργειακής στρατηγικής και την παρουσίασε στην κυβερνητική επιτροπή και πρόσθεσε:

“Είναι η ώρα του μακρόπνοου σχεδιασμού και των σημαντικών αποφάσεων, καθώς το σημερινό ενεργειακό μοντέλο έχει φθάσει στα όριά του, με δεδομένη και την κούρσα ανόδου στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Επιβάλλεται εκ των πραγμάτων να χαράξουμε πολιτική με ορίζοντα τις επόμενες δεκαετίες, για να απαντήσουμε με επιτυχία στις μεγάλες ενεργειακές προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας.

 Παρέλαβα την έκθεση του Συμβουλίου Ενεργειακής Στρατηγικής και είχα την ευκαιρία να ενημερώσω σχετικά τον Πρωθυπουργό και τα μέλη της Κυβερνητικής Επιτροπής. Αξιοποιώντας κάθε δυνατότητα, αλλά και τα πλεονεκτήματα από τις συμφωνίες των διεθνών ενεργειακών διασυνδέσεων που προωθήσαμε, επιδιώκουμε το καταλληλότερο μείγμα μέτρων και το καλύτερο αποτέλεσμα. Και αυτό οδηγεί σε τρεις μεγάλες επιλογές:

 Πρώτον, αξιόπιστη και ασφαλή προσφορά ενέργειας, η οποία θα καλύπτει τις ενεργειακές ανάγκες της χώρας.

 Δεύτερον, αποτελεσματική προστασία του περιβάλλοντος από επιπτώσεις που σχετίζονται με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.

 Τρίτον, υποστήριξη του ανταγωνισμού στην αγορά ενέργειας, ώστε να δημιουργούνται θετικές προϋποθέσεις για περαιτέρω ανάπτυξη.

 Παίρνουμε επίσης μια καινοτόμα πρωτοβουλία: Να τεθεί η έκθεση του Συμβουλίου Εθνικής Ενεργειακής Στρατηγικής σε ευρεία διαβούλευση με φορείς, πολιτικά κόμματα και μη κυβερνητικές οργανώσεις, ώστε με υπευθυνότητα να διαμορφώσουμε μια ενεργειακή πολιτική που να απολαμβάνει της μεγαλύτερης δυνατής συναίνεσης.”

Ταυτόχρονα, σε μερίδα του τύπου συνεχίστηκε η διαρροή επιμέρους στοιχείων της σχετικής έκθεσης, όπου γίνεται λόγος για πρόβλεψη περιορισμένης συμμετοχής του λιθάνθρακα. Αξιόπιστες πηγές κάνουν λόγο για 1.600 MW (έναντι αιτήσεων, που έχουν κατατεθεί στη ΡΑΕ, της τάξης των 3.260 MW και θεωρώντας δεδομένη τη ματαίωση των επενδύσεων ΔΕΗ – RWE σε Καβάλα και Αλμυρό).

 

Από τις δηλώσεις του υπουργού και τα σχετικά δημοσιεύματα προκύπτει αβίαστα ότι έχουμε μια υπαναχώρηση της κυβέρνησης, κάτω από το βάρος της πίεσης που ασκήθηκε από την κοινωνία και, ειδικά, των περιοχών στις οποίες προβλέπεται η εγκατάσταση των λιθανθρακικών μονάδων. Κρατάμε δύο σημεία:

Διαπίστωση πρώτη: Είναι θετική η πρόβλεψη της διαβούλευσης πριν την τελική υιοθέτηση του οποιουδήποτε σχεδιασμού. Με την προϋπόθεση ότι δεν θα εξελιχθεί με το ίδιο τρόπο που εξελίχθηκε ο “διάλογος” για το εθνικό χωροταξικό σχέδιο.

Διαπίστωση δεύτερη: Η δέσμευση, αν τελικά επιβεβαιωθεί, για 1.600 MW λιθανθρακικών μονάδων, ασφαλώς και είναι προς το καλύτερο, σε σχέση με τα αρχικά 4.860 MW  ή τα 3.260 MW (χωρίς Καβάλα – Αλμυρό) των αιτήσεων που εκκρεμούν. Πρόκειται, όμως, για μια εξέλιξη που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με μεγάλη επιφύλαξη. Όχι μόνο γιατί διεκδικούμε να μην υπάρξει καμία λιθανθρακική μονάδα, αλλά και γιατί έχουμε σοβαρές ενστάσεις για την ειλικρίνεια τέτοιων διακηρύξεων.

 

Αν επιθυμεί το υπουργείο ανάπτυξης και η κυβέρνηση να διασκεδάσει αυτές τις επιφυλάξεις θα πρέπει, προτού προβεί στις οποιεσδήποτε εξαγγελίες, να απαντήσει με πειστικό τρόπο στα παρακάτω ερωτήματα:

 

Ερώτημα πρώτο: για ποιο λόγο εμφανίζεται το κυβερνητικό επιτελείο να διαφοροποιεί την αρχική επιθετική στάση του στο θέμα του λιθάνθρακα; έχει αποδεχτεί τα επιχειρήματα όσων αντιστρατεύονται αυτήν την επιλογή; Και αν ναι, γιατί γίνεται λόγος για 1.600 MW και όχι για 0 MW; Τι είναι αυτό που μας εγγυάται ότι δεν θα επανέλθει ο αρχικός σχεδιασμός, αν εκτιμηθεί ότι έχουν κοπάσει οι αντιδράσεις των πολιτών;

 

Ερώτημα δεύτερο: ποιος και με ποιο τρόπο θα πάρει την ευθύνη, της καθαρά πολιτικής απόφασης, του περιορισμού των εκδηλωμένων επενδυτικών σχεδίων και της “θυσίας” κάποιων από τις περιοχές ενδιαφέροντος;

·          Θα το κάνει η “ανεξάρτητη” ΡΑΕ, που, υποτίθεται, ότι γνωμοδοτεί με καθαρά τεχνικά και οικονομικά κριτήρια, δίνοντας σε κάποιες αιτήσεις θετική γνωμοδότηση και σε άλλες αρνητική; Και πως θα υποστηρίξει κάτι τέτοιο;

·          Θα το κάνει το υπουργείο ανάπτυξης ευνοώντας κάποιους και “αδικώντας” κάποιους άλλους; Πως θα μιλήσει μετά για ελεύθερη αγορά, υγιή ανταγωνισμό και άλλα συναφή που τα έχει για σημαία;

·          Θα προκριθούν οι επιλογές της ΔΕΗ (Λάρυμνα – Αλιβέρι), έναντι των ιδιωτών (Αστακός – Αντίκυρα – Μαντούδι) ή θα υπάρξει ένας συμβιβασμός; Και αν υπάρξει συμβιβασμός, αυτοί που θα αποχωρήσουν, οικειοθελώς, τι ανταλλάγματα θα ζητήσουν και θα πάρουν; Σημειώνουμε, για την ιστορία, ότι οι εμπλεκόμενοι με το λιθάνθρακα ιδιώτες (EDISON – Μυτιληναίος – ΤΕΡΝΑ) έχουν και άλλα μεγάλα επενδυτικά σχέδια στον τομέα της ενέργειας, κυρίως στο φυσικό αέριο (κατά σύμπτωση και οι τρεις στη Βοιωτία), αλλά και στις ΑΠΕ).

 

Αν οι κυβερνητικοί αρμόδιοι ελπίζουν ότι θα υπάρξουν περιοχές που θα δεχτούν να αυτοχειριαστούν, μάλλον, λογαριάζουν χωρίς το ξενοδόχο. Ακόμη και εκεί όπου οι τοπικές αυτοδιοικητικές ή νομαρχιακές αρχές έχουν ολιγωρήσει (Αλιβέρι – Λάρυμνα) οι φορείς των πολιτών παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους και ετοιμάζουν έντονες και μεγάλης κλίμακας κινητοποιήσεις (Πέμπτη 5/6, στη Λάρυμνα – πανευβοϊκό συλλαλητήριο στη Χαλκίδα, στα τέλη Ιουνίου)