Στην “Καθημερινή”, της Κυριακής, 15/6, δημοσιεύεται συνέντευξη του προέδρου της ΔΕΗ. Την αναδημοσιεύουμε, αυτούσια, για δύο λόγους:
- γιατί έρχεται αμέσως μετά από μια ανάρτηση που καθρεφτίζει τον τρόπο με τον οποίο οι απλοί πολίτες βιώνουν το συγκεκριμένο μοντέλο ανάπτυξης, ειδικά, στην ηλεκτροπαραγωγή. Άρα, προσφέρεται για συγκρίσεις. Οι ανθρώπινες ζωές από τη μία, οι αριθμοί και τα κέρδη από την άλλη.
- γιατί η συνέντευξη δίνει ένα απτό δείγμα, για τον τρόπο με τον οποίο θα υλοποιηθεί ο νέος ενεργειακός σχεδιασμός. Πράγμα, επίσης, χρήσιμο.
H αγορά σήμερα είναι στρεβλά απελευθερωμένη, τονίζει ο κ. Aθανασόπουλος και εξηγεί. «Δεν υπάρχει συσχετισμός μεταξύ χονδρεμπορικής και λιανικής αγοράς. Λειτουργούν σαν δύο ανεξάρτητες αγορές. Aυτό εννοώ όταν μιλώ για “επί ζημία μονοπώλιο”. Πρώτον, διότι τα ρυθμιζόμενα τιμολόγια δεν αντανακλούν το κόστος παραγωγής και επομένως, κανένας λογικός επιχειρηματίας δεν θέλει να μπει στη συγκεκριμένη αγoρά. Και δεύτερον, διότι είναι εκ του νόμου εξαναγκασμένη να είναι το τελευταίο καταφύγιο, δεν μπορεί δηλαδή να αρνηθεί την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας ακόμη και στην περίπτωση που δεν τη συμφέρει. Εάν λοιπόν δεν δούμε και δεν επιλύσουμε το θέμα αυτό άμεσα, οι επιπτώσεις για τη ΔΕΗ θα είναι πολύ, μα πάρα πολύ καταστροφικές. Θα πάμε σε συρρίκνωση και απαξίωση».
Στρεβλώσεις διαπιστώνει και στο θέμα των τιμών. Eάν οι τιμές των καυσίμων παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα, τότε το 2008 οι δαπάνες της ΔEH για καύσιμα θα αυξηθούν περίπου 40% σε σχέση με το 2007, ποσοστό που μεταφράζεται σε πρόσθετο κόστος πάνω από 500 εκατ. ευρώ, τονίζει και παρατηρεί «Eίμαστε η μόνη χώρα στον κόσμο που αναγκάζει τις επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας στον ηλεκτρισμό να απορροφούν το κόστος αυξήσεων από εξωγενείς παράγοντες –όπως είναι τα καύσιμα – και να μην το μετακυλύουν στον πελάτη, αντίθετα με ό,τι γίνεται σε άλλες χώρες της Eυρώπης, αλλά και στη χώρα μας για το πετρέλαιο θέρμανσης, το φυσικό αέριο για οικιακή χρήση αλλά και τα καύσιμα αυτοκινήτων». Γιατί πρέπει η ΔEH να απορροφά όλο το κόστος, ενώ σε όλα τα άλλα ενεργειακά αγαθά λειτουργεί ο μηχανισμός των τιμών, ερωτά με έμφαση και απολύτως πεισμένος για τη δίκαιη προσέγγιση. Για να καταλήξει: «Δεν υπάρχει δικαιολογία για κανέναν, προφανώς ούτε οποιασδήποτε πολιτικής σκοπιμότητας, για να συντηρούμε μια στρέβλωση σε βάρος της καλής λειτουργίας και της διασφάλισης της μελλοντικής θέσης ενός τόσο σπουδαίου οργανισμού όπως είναι η ΔEH».
Ο λιθάνθρακας και οι ρύποι
«Πρέπει να κατανοήσουμε ότι οι “καλές” μέρες εκμετάλλευσης του λιγνίτη είναι πίσω μας. Δεν πρέπει να πιέσουμε περισσότερο. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το λιγνίτη με βραδύτερους ρυθμούς ή ακόμη να τον αφήσουμε για τις επόμενες γενιές», επιμένει. «Έτσι κι αλλιώς, ο λιγνίτης δεν είναι αρκετός για να ικανοποιήσει τις ανάγκες μας», και γι’ αυτό θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε άλλα καύσιμα βάσης. Όπως τον λιθάνθρακα, την πυρηνική ενέργεια και το φυσικό αέριο «χωρίς όμως να εξαρτιόμαστε πάνω από ένα ποσοστό, δεδομένου ότι το προμηθευόμαστε από πολύ λίγες χώρες με τις οποίες δεν μπορούμε να αναπτύξουμε μεγαλύτερη εξάρτηση». Το συμπέρασμα επιβάλλεται. Ενοχλήθηκαν οι ανταγωνιστές και η κοινή γνώμη επηρεάστηκε στην κατεύθυνση που τους εξυπηρετούσε.
Ο πρόεδρος της ΔΕΗ επιδιώκει σε όλους τους τόνους να κατανοήσουμε όλοι την ουσία του προβλήματος. «Οι τρεις βασικοί στόχοι της εταιρείας μας είναι “επάρκεια-ανταγωνιστικές τιμές-καθαρό περιβάλλον” και πρέπει να λύσουμε το πρόβλημα και στις τρεις διαστάσεις του, ταυτόχρονα», σημειώνει. Όμως, η κοινή γνώμη ταυτίζει το πρόβλημα της ευθύνης που έχουμε επειδή δημιουργούμε πλανητικούς ρύπους (οι οποίοι ρυθμίζονται με τη συνθήκη του Κιότο), με τη μόλυνση δίπλα μας, που επιβαρύνει την καθημερινή ζωή. Τους εθνικούς στόχους τους θέτει η πολιτεία, συνεχίζει, αλλά η ΔΕΗ έχει τους δικούς της, καταγεγραμμένους στο στρατηγικό της πρόγραμμα. Η βελτίωση της τεχνολογίας πρέπει να οδηγεί «να μειώνουμε τις εκπομπές κάθε μέρα που περνάει». Η ΔΕΗ έχει δεσμευθεί να μειώσει τη δημιουργία ρύπων κατά 25% για κάθε κιλοβατώρα, «ένας πολύ σημαντικός στόχος», σημειώνει ο κ. Αθανασόπουλος.
Eντύπωση έχει προκαλέσει η νέα πρόταση της ΔΕΗ για την ενσωμάτωση ρήτρας ρύπων στα τιμολόγιά της. Δημιουργείται η ερώτηση αν με τον τρόπο αυτόν ο καταναλωτής καλείται να πληρώσει για το ιστορικό κόστος ρύπανσης που οφείλεται στον τρόπο στην έλλειψη εκσυγχρονισμού και επενδύσεων της επιχείρησης. «Το κόστος του διοξειδίου του άνθρακα (CO2) είναι ένα από τα κόστη που επιβαρύνουν πλέον την παραγωγή ηλεκτρικού και πρέπει να συμμετέχει στη διαμόρφωση της τιμής του, όπως συμβαίνει στις άλλες χώρες», εξηγεί ο πρόεδρος της ΔΕΗ. «Ο λόγος που προτείνω τη ρήτρα εκπομπών CO2 είναι για να μη δώσουμε την ευκαιρία σε κάποιους να χρησιμοποιούν κακόβουλα το φθηνό επιχείρημα ότι πολλές από τις μονάδες μας είναι παλαιάς τεχνολογίας και εκπέμπουν περισσότερο CO2 απ’ ό,τι μια μονάδα νέας τεχνολογίας». Δεν φορτώνει όμως, έτσι, την ευθύνη της στην πλάτη του καταναλωτή; «Όχι, γιατί σε κάθε περίπτωση η ΔΕΗ αποδέχεται τη δική της ευθύνη στην επιβάρυνση του περιβάλλοντος λόγω του παλαιού της εξοπλισμού και δεν ζητάει τον καταμερισμό του σχετικού κόστους στους καταναλωτές. Για αυτό το λόγο άλλωστε έχει ξεκινήσει ένα φιλόδοξο πρόγραμμα ύψους 5 δισ. € αντικατάστασης των παλαιών της μονάδων στα επόμενα χρόνια».
Όμως, η λογική αυτή στηρίζεται στην αρχή ότι ο ρυπαίνων πληρώνει, δηλαδή και ο παραγωγός και όχι μόνον ο καταναλωτής, επιμένουμε. «Η δική μου άποψη, λέει ο κ. Αθανασόπουλος είναι ότι πρόκειται για ευθύνη που μοιράζεται η εταιρεία και ο καταναλωτής». Η πολιτεία επιτρέπει στους παραγωγούς να χρησιμοποιήσουν ορισμένα καύσιμα και επομένως προβλέπει ότι θα υπάρχει ανάλογο κόστος CO2. Αν ο παραγωγός ευθύνεται για μια κακή τεχνολογία και ένα κακό μείγμα καυσίμων, θα πρέπει να υποστεί το κόστος. Όμως, «ο λόγος που το προτείνω, εξηγεί, είναι γιατί σε καμία άλλη χώρα δεν αμφισβητείται το δικαίωμα της εταιρείας να συνυπολογίσει το κόστος των ρύπων, κάτι που συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα, όπου μας ζητείται να αφαιρέσουμε κάτι απολύτως υπαρκτό». Παρά ταύτα, ρωτούμε, η ΔΕΗ έχει μεγάλη ευθύνη γιατί δεν διαθέτει την καλύτερη τεχνολογία. «Δεν την έχουμε, παραδέχεται, αλλά προσπαθούμε να ξεπεράσουμε το πρόβλημα με επενδύσεις, ώστε να διαθέτουμε τη βέλτιστη τεχνολογία, που είναι πράγματι η ευθύνη μας».
Η περίπτωση της RWE ήταν ευκαιρία
Με τη σημερινή εμπειρία ορισμένοι χειρισμοί, όπως η συνεργασία με τη RWE, αλλά και οι σχέσεις με το πανίσχυρο συνδικάτο της ΓΕΝΟΠ θα μπορούσαν να είχαν μεθοδευτεί διαφορετικά. «Η κοινή γνώμη παραπλανήθηκε γιατί πίστεψε ότι η ΔΕΗ, μέσα από τη συνεργασία της με τη RWE, θα παραδιδόταν στα χέρια της γερμανικής εταιρείας. Καταλαβαίνω να παρανοούν το θέμα αυτό όσοι δεν γνωρίζουν τα θέματα της ΔΕΗ. Αυτό όμως που δεν καταλαβαίνω είναι όσους γνώριζαν κι όμως ήσαν αντίθετοι».
Ο κ. Αθανασόπουλος παραδέχεται ότι «έβαλε τους πάντες απέναντί του». Εξηγεί όμως τη στάση του με τις αρχές διοίκησης στις οποίες πιστεύει. «Έπρεπε να ενημερωθεί πρώτα το διοικητικό συμβούλιο της επιχείρησης, η Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, το υπουργείο, πριν δημοσιοποιηθεί», πλην όμως το θέμα διέρρευσε και η κοινή γνώμη πήρε μια συγκεχυμένη πληροφόρηση. «Πιστεύω πάντα ότι οι 13 εκατομμύρια MWh τον χρόνο που θα παρήγαγε ο κοινός μας σταθμός ηλεκτροπαραγωγής με την RWE, ξεκινώντας από το 2012, θα είχαν σημαντική συνεισφορά στο ενεργειακό μας ισοζύγιο, τόσο από πλευράς επάρκειας και ανταγωνιστικών τιμών, όσο και από πλευράς καθαρότερου περιβάλλοντος. Είναι προφανές ότι πολλοί δεν συμμερίζονται αυτή την άποψη. Εύχομαι να αποδειχθεί στο μέλλον ότι είχα άδικο», καταλήγει. Γιατί, εξηγεί, η ενέργεια αυτή θα ήταν καθαρότερη. Όταν βεβαίως συγκρίνεται με τον λιγνίτη, που χρησιμοποιεί εντατικά σήμερα η ΔΕΗ, οι μονάδες του οποίου δεν θα έκλειναν.
