Πολίτες κατά του λιθάνθρακα

Πανελλαδική πρωτοβουλία κινήσεων πολιτών κατά του λιθάνθρακα

  • Επικοινωνία

    lithanthrakas@gmail.com
  • Ημερολόγιο

    Απρίλιος 2009
    Δ Τ Τ Π Π Σ Κ
    « Μαρ.   Μάι. »
     12345
    6789101112
    13141516171819
    20212223242526
    27282930  
  • Αρχείο

  • Κατηγορίες

  • Ετικέτες

Συνέχεια στο διάλογο για την απόσυρση του λιθάνθρακα

Posted by lithanthrakas στο Απρίλιος 5, 2009

Με αφορμή την παρέμβαση της ομάδας έρευνας εναλλακτικών τεχνολογιών, θα επιχειρήσω να καταθέσω ορισμένες σκέψεις, σχετικά με τη κυβερνητική στροφή στο θέμα του λιθάνθρακα και τις εξελίξεις που διαφαίνονται στο ενεργειακό τοπίο.

 

Μια σειρά τοποθετήσεων επιχειρεί να αξιολογήσει σε δεύτερο πλάνο ή και να θεωρήσει αμελητέο το ρόλο των κοινωνικών αντιστάσεων που εκδηλώθηκαν, θεωρώντας ότι η αλλαγή πολιτικής υπαγορεύθηκε από άλλα βαθύτερα και ύποπτα αίτια. Στην τραβηγμένη προέκταση αυτής της αντίληψης θα μπορούσε κάποιος να ισχυριστεί ότι η εξέλιξη αυτή θα υπήρχε, ακόμη και αν η επιλογή του λιθάνθρακα δεν συναντούσε τη μαζική αντίδραση που συνάντησε. Τι έχω να παρατηρήσω σε αυτό:

 

  • Η άποψη αυτή προϋποθέτει ότι υφίσταται συγκροτημένη ενεργειακή πολιτική και στρατηγική, κάτι που δεν επιβεβαιώνεται στην πράξη. Θα περιοριστώ σε δύο απτά παραδείγματα. Πλήρης αποτυχία της πρόβλεψης για την εξέλιξη των αναγκών σε ηλεκτρική ενέργεια, τουλάχιστον για το 2008. Αδειοδότηση μονάδων φυσικού αερίου, η λειτουργία των οποίων απαιτεί τη διπλάσια ποσότητα φυσικού αερίου από αυτήν την οποία έχει εξασφαλίσει το ελληνικό κράτος και, μάλιστα, όχι μόνο για τις ανάγκες της ηλεκτροπαραγωγής. Δεν επεκτείνομαι περισσότερο.
  • Υπάρχει η ακραία εκδοχή ότι ο λιθάνθρακας δεν ήταν ένα σχέδιο με πραγματικό ενδιαφέρον, αλλά λειτούργησε σαν ο “λαγός” άλλων επιλογών, όπως η πυρηνική ενέργεια. Αυτό το άκρως συνωμοτικό σενάριο παραβλέπει ότι για την υλοποίησή του χρειαζόταν η πλήρης συναίνεση κυβέρνησης, εταιρειών, ρυθμιστικών αρχών κλπ. Η συνεχιζόμενη αντίδραση όσων θίχτηκαν από την ακύρωση του σχεδίου λιθάνθρακας δεν το επιβεβαιώνει. Παραβλέπει, ακόμη, αυτό το σενάριο το γεγονός ότι λόγος γίνεται για μονάδες που θα έπεφταν στην αγορά ενέργειας σε 2- 3 χρόνια και όχι για μονάδες που για να γίνουν αποδεκτές στην κοινή γνώμη, να χωροθετηθούν και να κατασκευαστούν χρειάζονται, τουλάχιστον, 10-15 χρόνια. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι ο κίνδυνος κατασκευής πυρηνικών εργοστασίων δεν υφίσταται. Κάθε άλλο μάλιστα. Όμως αφορά μια άλλη παράλληλη διαδικασία, που δεν έρχεται σε αντίθεση με τα σχέδια για κατασκευή λιθανθρακικών μονάδων. Το πρόσφατο ψήφισμα του ευρωκοινοβουλίου, αλλά και η διακήρυξη των 61 ευρωπαίων παραγωγών ενέργειας διαλύει κάθε αμφιβολία γι αυτό.
  • Μια άλλη εκδοχή λέει ότι δεν ήταν προσχεδιασμένη η αλλαγή πλεύσης, απλώς στην πορεία άλλαξαν τα δεδομένα και υπήρξε η ενδεδειγμένη προσαρμογή, με νέο προσανατολισμό την πυρηνική ενέργεια και το φυσικό αέριο. Σε ότι αφορά την πυρηνική ενέργεια δεν υπάρχει κάποιο νέο δεδομένο. Αντίθετα, εδώ και πολλά χρόνια έχει αναθερμανθεί η προσπάθεια χειραγώγησης της κοινής γνώμης, προτού καν αρχίσουν να παίρνουν σάρκα και οστά οι μονάδες λιθάνθρακα. Γιατί δεν υπήρξε εξαρχής αυτή η επιλογή, αλλά επιλέχθηκε η σύγκρουση με τις τοπικές κοινωνίες και η φθορά με το θέμα του λιθάνθρακα; Και γιατί, ακόμη και σήμερα, εξακολουθεί να θεωρείται ζήτημα εκτός της επίσημης ενεργειακής ατζέντας; Σε ότι αφορά το φυσικό αέριο, εξελίξεις υπήρξαν, αλλά μάλλον προς την κατεύθυνση της επιλογής του λιθάνθρακα. Είναι πολύ πρόσφατη η κρίση στην τροφοδοσία της Ευρώπης με φυσικό αέριο, καθώς και η συστηματική προσπάθεια της ΕΕ για το μέγιστο βαθμό απεξάρτησης από το ρωσικό αέριο.
  • Τι απομένει; Ο ισχυρισμός για προεκλογικές σκοπιμότητες του κυβερνώντος κόμματος. Μα αυτό, ακριβώς, αποδεικνύει το μέγεθος της απόρριψης από την κοινωνία και το δυσβάστακτο πολιτικό κόστος από την επιμονή σε μια επιθετική πολιτική υπέρ του λιθάνθρακα. Δεν γνωρίζω ποια θα ήταν η έκβαση της μάχης αν η κυβέρνηση εθελοτυφλούσε και επέμενε πεισματικά στην επιλογή της, ούτε γνωρίζω αν υπάρχει ένα κοινωνικό δυναμόμετρο που να μας βεβαιώσει για το μέγεθος της ισχύος των κοινωνικών αντιδράσεων κατά του λιθάνθρακα. Εκείνο που αντιλαμβάνομαι είναι ότι αυτές οι υπαρκτές αντιστάσεις, μικρές ή μεγάλες, είναι αυτές που, κυρίως, επέβαλλαν αυτήν την τροπή. Χωρίς, παρόλα αυτά, να έχει εκλείψει για πάντα ο κίνδυνος της επαναφοράς του λιθάνθρακα.

Στο κείμενο της ομάδας έρευνας εναλλακτικών τεχνολογιών γίνεται λόγος για αυτούς που “που απλώς λερώνουν τα χέρια τους με το μελάνι των δηλώσεων”, καθώς και για τη κινηματική γραφειοκρατία, η οποία “αδυνατεί να εξωθήσει σε οτιδήποτε άλλο πέρα από δηλώσεις, για τον ίδιο λόγο αδυνατεί και να συμπαρασταθεί ουσιαστικά στους έμπρακτους αγώνες των κατά τόπους απηυδισμένων πολιτών”. Δεν κατάλαβα σε ποιους αναφέρεται (στα κινήματα πόλης, στις περιβαλλοντικές οργανώσεις γενικά;). Σε κάθε περίπτωση θα ήθελα να ξεκαθαρίσω το εξής:

 

Οι φορείς και οι συλλογικότητες που έδωσαν, και δίνουν, τη μάχη κατά του λιθάνθρακα, όπως και αυτοί που δίνουν τις δικές τους μάχες στα άλλα πεδία της ενέργειας (λιγνίτης, φράγματα, φυσικό αέριο, ΑΠΕ ορισμένες φορές) δεν χαρακτηρίζονται από κινηματική γραφειοκρατία και μάλιστα αθηνοκεντρική. Είναι, κατά κανόνα, αποκεντρωμένες πρωτοβουλίες αυτοοργάνωσης πολιτών, με δημοκρατικές διαδικασίες και χωρίς τυπικές ιεραρχίες. Δεν συμπαραστέκονται στους απηυδισμένους πολίτες, είναι οι ίδιοι οι απηυδισμένοι πολίτες και λερώνουν πολύ συχνά τα χέρια τους, όχι με το μελάνι των δηλώσεων, αλλά συγκρουόμενοι καθημερινά με οικονομικά συμφέροντα, με κρατικές και κομματικές γραφειοκρατίες και με κατεστημένες αντιλήψεις, έχοντας, ταυτόχρονα, να αντιμετωπίσουν και το φόβο και την αγωνία πολλών συμπολιτών τους για δουλειά.

 

Για να είμαι ειλικρινής, πάντως, θεωρώ χρήσιμη την επισήμανση, καθώς ο κίνδυνος της ανάπτυξης φαινομένων κινηματικής γραφειοκρατίας δεν εξαιρεί και αυτό το χώρο, ούτε, βέβαια, και τους συντάκτες του κειμένου της ομάδας. Ιδίως αν τα επόμενα βήματα γίνουν μακριά από το φυσικό χώρο της δράσης μας και τα υπαρκτά προβλήματα και αν οι αναζητήσεις μας περιοριστούν μόνο στο θεωρητικό επίπεδο και σε απόσταση από την κατακτημένη συλλογική εμπειρία.

 

Τέλος, για το πώς προχωράμε αναφέρεται “ότι μόνον η κριτική της πράξης αποφέρει αποτελέσματα με υλικό περιεχόμενο. Και εν προκειμένω, αυτό σημαίνει άμεση εφαρμογή όλων των δυνατών εναλλακτικών τεχνολογικών μέσων …..”. Κατά τη γνώμη μου, η δυνατότητα γενικευμένης εφαρμογής εναλλακτικών τεχνολογικών μέσων, μέσα στο υφιστάμενο πλαίσιο οικονομικών και κοινωνικών σχέσεων, φαντάζει αδύνατη. Γνωρίζω, άλλωστε, ότι οι φίλοι της ομάδας έχουν μιλήσει πολλές φορές για τον πλήρη έλεγχο κάθε νέας τεχνολογικής εξέλιξης, έως και την αποσιώπηση – “ενταφιασμό” της, από το μεγάλο κεφάλαιο, όταν δεν συμβαδίζει με τη κερδοσκοπική του δράση. Το πολύ – πολύ να γίνει κατορθωτό να λειτουργήσουν κάποιοι θύλακοι αντίστασης, περισσότερο σαν αποδεικτικό στοιχείο της δυνατότητας εφαρμογής ενός άλλου μοντέλου διαχείρισης της ενέργειας, σε πολύ περιορισμένη κλίμακα. Και πάντα, κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις: ώριμες τεχνολογικά λύσεις, εξασφάλιση χρηματοδότησης και “αυτοδιοικητικές” κοινότητες διατεθειμένες να συγκρουστούν με την κεντρική εξουσία και να υποστηρίξουν το “πείραμα”. Προς το παρόν, ακόμη και αυτό, είναι στη σφαίρα του επιθυμητού.

Τάσος Κεφαλάς

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: